كه پهناى هركدام پنجاه و يك ذراع بود . كار توسعه مسجد دو سال و نيم به طول انجاميد اين توسعه در سال 377 انجام شد ؛ چون در آن زمان مسجد جامع ، ديگر گنجايش همهء مردم را نداشت . پس از اين توسعه حدود نوزده فضاى وسيع ( بهو ) در مسجد ايجاد شد كه به آنها بلاط مىگفتند . درهاى بزرگ و كوچك مسجد 21 عدد بود كه نه تا در سمت غربى و سه تا در سمت شمال مسجد قرار داشت . از اين سه در شمالى ، دو در مخصوص ورود مردان و يك در براى ورود زنان بود . درى هم براى ورود به مقصوره‌ها وجود داشت كه به دالانى متصل بود كه به كاخ سلطنتى مرتبط مىشد . منصور ، توسعه را در جهت شرق به غرب مسجد و از سقفهايى شروع كرد كه از آغاز تا پايان مسجد درازا داشت . هدف او از اين توسعه ، تنها ساختمان و استحكام مسجد بود و در پى تزيين آن نبود . گفته‌اند كه تعداد ستونهاى حامل سقفهاى بزرگ و كوچك مسجد حدود 1417 ستون بود كه بيشتر از اين هم گفته‌اند . تعداد چلچراغهاى مسجد را 280 عدد و تعداد ظروف بزرگ آن را 7425 عدد و تا حدود 10850 عدد هم گفته‌اند . تعداد خدمهء مسجد نيز 195 نفر بوده است . « 1 » قسمتى كه منصور بن ابى عامر به مسجد قرطبه افزوده است تا به امروز ، با همهء رواقها و طاقها و ستونهايش ، برپاست و با آنكه طاقهاى دو سوى آن را به كليسا و معابد تبديل كرده‌اند ، باستانشناسان آنجا را مسجد منصور مىنامند . « 2 » از ديگر اصلاحات منصور ، تجديد بناى پل قرطبه بر روى رود وادى الكبير بود كه در سال 378 ق / 988 م انجام شد و يك سال و نيم به طول انجاميد و 140 هزار دينار هزينه برداشت . اين پل پشت مسجد جامع قرار داشت و در اصل پلى رومى بود كه قبلا سمح بن مالك خولانى ، امير اندلس ، آن را تجديد بنا كرده بود . « 3 » مقدسى كه در نيمهء دوم قرن چهارم هجرى ، مقارن با حكومت امويان و عامريان بر اندلس ، كتاب خود را نوشته ، در وصف قرطبه مىنويسد : قرطبه مركز اندلس است . از برخى عثمانيان شنيدم كه مىگفتند

--> ( 1 ) . الزهرى ، ابى عبد الله محمد بن ابى بكر ؛ كتاب الجغرافيه ؛ ص 87 و نفح الطيب ؛ ج 2 ، ص 85 - 89 و البيان المغرب ؛ ج 2 ، ص 287 - 288 . ( 2 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 572 . ( 3 ) . البيان المغرب ؛ ج 2 ، ص 288 .